Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa, ngày càng có nhiều người lao động (NLĐ) nước ngoài đến làm việc tại Việt Nam. Việc tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) là một phần trong các chính sách bảo vệ quyền lợi cho NLĐ nước ngoài tại Việt Nam. Tuy nhiên, câu hỏi “NLĐ nước ngoài nghỉ việc mà không về nước có được hưởng BHXH một lần không?” vẫn đang được nhiều người quan tâm. Bài viết dưới đây của Luật Phúc Cầu sẽ giải đáp thắc mắc trên cho Quý khách hàng:
Cơ sở pháp lý:
- Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024;
- Nghị định 115/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc.
- Nghị định 143/2018/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Bảo hiểm xã hội và Luật An toàn, vệ sinh lao động về bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với NLĐ là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam.
1. Hưởng bảo hiểm xã hội một lần là gì?
Hưởng bảo hiểm xã hội một lần là việc người lao động (NLĐ) yêu cầu nhận một khoản tiền từ quỹ bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần, thay vì nhận lương hưu định kỳ hàng tháng khi đến tuổi nghỉ hưu.
Các trường hợp NLĐ được hưởng BHXH một lần được quy định tại Điều 60 Luật BHXH 2014 và Điều 8 Nghị định 115/2015/NĐ-CP, cụ thể:
– Đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 20 năm đóng BHXH và không tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện;
– Ra nước ngoài định cư;
– Mắc các bệnh nguy hiểm đến tính mạng như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, nhiễm HIV chuyển sang giai đoạn AIDS hoặc các bệnh khác làm suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên và không còn khả năng phục hồi;
– Đã nghỉ việc, không tiếp tục tham gia BHXH trong vòng 01 năm và có thời gian đóng BHXH dưới 20 năm.
2. Quy định người nước ngoài tham gia BHXH tại Việt Nam
Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Nghị định số 143/2018/NĐ-CP, đối tượng là người lao động nước ngoài đóng BHXH bắt buộc tại Việt Nam cần đảm bảo điều kiện sau:
– Có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp.
– Có hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 năm trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam.
Ngoài ra, NLĐ nước ngoài không phải tham gia BHXH bắt buộc theo quy định tại Nghị định này khi thuộc một trong các trường hợp sau:
– NLĐ di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp: Là nhà quản lý, giám đốc điều hành, chuyên gia và lao động kỹ thuật của một doanh nghiệp nước ngoài đã thành lập hiện diện thương mại trên lãnh thổ Việt Nam, di chuyển tạm thời trong nội bộ doanh nghiệp sang hiện diện thương mại trên lãnh thổ Việt Nam và đã được doanh nghiệp nước ngoài tuyển dụng trước đó ít nhất 12 tháng liên tục.
– NLĐ đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của Bộ luật Lao động.
Như vậy, tùy vào đối tượng, điều kiện chứ không phải bắt buộc tất cả lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam đều phải tham gia BHXH. Lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam có giao kết, thỏa thuận nhiều hợp đồng lao động với nhiều doanh nghiệp khác nhau thì chỉ cần tham gia BHXH với doanh nghiệp đầu tiên.
3. Người nước ngoài nghỉ việc mà không về nước có được hưởng bảo hiểm xã hội một lần không?
Nghị định 143/2018/NĐ-CP có quy định về hưởng BHXH bắt buộc đối với NLĐ nước ngoài. Cụ thể tại Điều 9 Nghị định này quy định về chế độ hưu trí như sau:
– Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đóng đủ 20 năm bảo hiểm xã hội;
– Người đang bị mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng theo quy định của Bộ Y tế;
– NLĐ đủ điều kiện hưởng lương hưu này nhưng không tiếp tục cư trú tại Việt Nam;
– NLĐ khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề, giấy phép hành nghề hết hiệu lực mà không được gia hạn.
Như vậy, chỉ cần đáp ứng một trong các điều kiện nêu trên thì dù người nước ngoài nghỉ việc nhưng không về nước vẫn có thể được hưởng BHXH một lần.
4. Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần
Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội, cứ mỗi năm được tính như sau:
– 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014;
– 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi;
– Thời gian đóng BHXH chưa đủ một năm thì mức hưởng bảo hiểm xã hội bằng số tiền đã đóng, mức tối đa bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội
Từ đó, có thể rút ra công thức tính mức hưởng BHXH 01 lần như sau:
Mức hưởng = (1,5 x Mức bình quân tiền lương x thời gian tham gia BHXH trước năm 2014) + (2 x Mức bình quân tiền lương x thời gian tham gia BHXH từ năm 2014)
Lưu ý:
– Trường hợp chưa đóng đủ 1 năm thì mức hưởng bằng số tiền đã đóng, mức tối đa bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương.
– Thời gian tham gia BHXH có tháng lẻ: Từ 01 tháng đến 06 tháng được tính là nửa năm; từ 07 tháng đến 11 tháng được tính là một năm.
Mức hưởng BHXH một lần không bao gồm số tiền Nhà nước hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện (Trừ trường hợp bị bệnh hiểm nghèo).
Mức hưởng BHXH một lần đối với NLĐ nước ngoài cũng được tính tương tự như đối với NLĐ Việt Nam, dựa trên số năm đóng bảo hiểm và mức lương bình quân của NLĐ trong suốt thời gian tham gia.
Tuy nhiên, mức bình quân tiền lương của NLĐ sẽ phụ thuộc vào việc NLĐ đang đóng BHXH theo bậc hệ số nhà nước hay theo mức tiền lương của đơn vị sử dụng lao động tư nhân
—Xem thêm: Các loại bảo hiểm xã hội mà doanh nghiệp phải đóng—


