Trong những năm gần đây, xu hướng làm việc tự do (freelance) ngày càng phát triển tại Việt Nam, thu hút sự quan tâm của nhiều người, đặc biệt là các bạn trẻ. Tuy nhiên, một trong những vấn đề mà nhiều freelancer băn khoăn chính là việc đóng thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Vậy làm freelancer có phải đóng thuế TNCN hay không? Bài viết dưới đây của Luật Phúc Cầu sẽ giải đáp thắc mắc trên cho Quý khách hàng:

Cơ sở pháp lý:

– Thông tư 111/2013/TT-BTC hướng dẫn Luật thuế thu nhập cá nhân.

1. Freelancer là gì?

Freelancer (hay còn gọi là người làm việc tự do) là những cá nhân làm việc mà không bị ràng buộc vào môi trường công sở, thời gian làm việc cố định, hay mối quan hệ lao động chính thức với một công ty. Họ nhận thù lao để thực hiện các công việc hoặc dự án theo yêu cầu của khách hàng, với sự linh hoạt tối đa về địa điểm và thời gian làm việc. Người làm freelancer chủ yếu làm các công việc cần trình độ trí thức, am hiểu, kinh nghiệm cũng như chuyên môn trên các nền tảng internet.

Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể và rõ ràng về nghề freelancer. Tuy nhiên, dựa trên đặc điểm và tính chất công việc, có thể hiểu freelancer là những người làm việc tự do, không có mối quan hệ lao động chính thức với bất kỳ tổ chức hay doanh nghiệp nào. Hoạt động và công việc của freelancer mang tính chất linh hoạt, không ràng buộc bởi các điều khoản của hợp đồng lao động như thời gian làm việc, địa điểm cố định hay các nghĩa vụ đi kèm trong quan hệ lao động truyền thống. Thay vào đó, freelancer thường làm việc theo các thỏa thuận hoặc hợp đồng dịch vụ dựa trên từng dự án, với mục tiêu chính là hoàn thành công việc theo yêu cầu của khách hàng. Chính vì sự độc lập này, freelancer không chịu sự quản lý trực tiếp từ người sử dụng lao động và tự chịu trách nhiệm với công việc của mình.

2. Làm công việc freelance có phải đóng thuế thu nhập cá nhân hay không?

Việc đóng thuế TNCN đối với người làm freelance được quy định tại điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC như sau:

“1. Khấu trừ thuế

Khấu trừ thuế là việc tổ chức, cá nhân trả thu nhập thực hiện tính trừ số thuế phải nộp vào thu nhập của người nộp thuế trước khi trả thu nhập, cụ thể như sau:

…

i) Khấu trừ thuế đối với một số trường hợp khác

Các tổ chức, cá nhân trả tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động (theo hướng dẫn tại điểm c, d, khoản 2, Điều 2 Thông tư này) hoặc ký hợp đồng lao động dưới ba (03) tháng có tổng mức trả thu nhập từ hai triệu (2.000.000) đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế theo mức 10% trên thu nhập trước khi trả cho cá nhân.

Trường hợp cá nhân chỉ có duy nhất thu nhập thuộc đối tượng phải khấu trừ thuế theo tỷ lệ nêu trên nhưng ước tính tổng mức thu nhập chịu thuế của cá nhân sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế thì cá nhân có thu nhập làm cam kết (theo mẫu ban hành kèm theo văn bản hướng dẫn về quản lý thuế) gửi tổ chức trả thu nhập để tổ chức trả thu nhập làm căn cứ tạm thời chưa khấu trừ thuế thu nhập cá nhân.

Căn cứ vào cam kết của người nhận thu nhập, tổ chức trả thu nhập không khấu trừ thuế. Kết thúc năm tính thuế, tổ chức trả thu nhập vẫn phải tổng hợp danh sách và thu nhập của những cá nhân chưa đến mức khấu trừ thuế (vào mẫu ban hành kèm theo văn bản hướng dẫn về quản lý thuế) và nộp cho cơ quan thuế. Cá nhân làm cam kết phải chịu trách nhiệm về bản cam kết của mình, trường hợp phát hiện có sự gian lận sẽ bị xử lý theo quy định của Luật quản lý thuế.

Cá nhân làm cam kết theo hướng dẫn tại điểm này phải đăng ký thuế và có mã số thuế tại thời điểm cam kết.”

Như vậy, khi tổ chức chi trả tiền công hoặc tiền thù lao cho người làm freelancer, họ có trách nhiệm khấu trừ 10% thu nhập trước khi thanh toán để thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) thay cho người nhận.

Tuy nhiên, nếu người làm freelancer chỉ có một nguồn thu nhập duy nhất từ công việc này và tổng thu nhập chịu thuế sau khi trừ các khoản giảm trừ gia cảnh chưa đạt ngưỡng phải nộp thuế, họ có thể làm bản cam kết theo mẫu 08/CK-TNCN và gửi cho tổ chức chi trả thu nhập. Bản cam kết này là căn cứ để tổ chức tạm thời không khấu trừ thuế TNCN.

Nếu tổng thu nhập chịu thuế đạt mức phải nộp thuế, người làm freelancer cần kê khai và nộp thuế TNCN theo biểu thuế lũy tiến từng phần, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật về thuế.

3. Làm freelance đóng thuế TNCN thế nào?

Như đã phân tích ở trên, thông thường thuế thu nhập cá nhân của người làm công việc tự do (freelance) sẽ được khách hàng, thường là các tổ chức hoặc doanh nghiệp, khấu trừ trực tiếp từ thù lao. Tuy nhiên, cá nhân làm freelancer có thể thỏa thuận nhận toàn bộ thù lao và tự kê khai, nộp thuế trực tiếp cho Chi cục Thuế.

Hiện nay, có 02 cách để Freelancer khai báo thuế thu nhập cá nhân đó là khai báo trực tiếp và khai báo online. Tùy vào điều kiện và nhu cầu, Freelancer có thể lựa chọn cách thức phù hợp.

– Khai báo thuế trực tiếp:

Freelancer nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan Thuế. Cơ quan Thuế sẽ tiếp nhận và xử lý hồ sơ nếu đạt yêu cầu.

– Khai báo thuế online:

Freelancer có thể khai báo thuế thu nhập cá nhân trực tuyến qua hệ thống của Tổng cục Thuế tại địa chỉ https://canhan.gdt.gov.vn. Dưới đây là các bước chi tiết:

Bước 1: Truy cập vào website https://canhan.gdt.gov.vn của Tổng cục Thuế.

Bước 2: Đăng nhập vào tài khoản của hệ thống nộp thuế cá nhân. Nếu chưa có tài khoản, Freelancer cần đăng ký tài khoản mới. Để đăng ký, bạn sẽ cần điền các thông tin cơ bản như:

– Mã số thuế;

– Ngày cấp mã số thuế;

– Cơ quan thuế quản lý;

– Cơ quan quản lý thuế.

Bước 3: Sau khi đăng nhập, chọn mục Quyết toán thuế, rồi chọn Kê khai thuế trực tuyến. Hệ thống sẽ hiển thị bảng thông tin yêu cầu điền các dữ liệu cần thiết. Một số thông tin như tên, địa chỉ, số điện thoại, email, cục thuế, chi cục thuế, và năm kê khai sẽ tự động được điền theo thông tin đã đăng ký trong tài khoản.

Bước 4: Freelancer cần điền đầy đủ thông tin cần thiết theo yêu cầu của tờ khai. Hệ thống sẽ yêu cầu bạn chọn:

– Tờ khai (loại tờ khai cần khai báo);

– Loại tờ khai (tờ khai bổ sung, điều chỉnh, hay lần đầu).

– Sau khi điền đầy đủ, nhấn chọn Tiếp tục.

Bước 5: Freelancer tiếp tục điền các thông tin chi tiết vào tờ khai thuế theo mẫu yêu cầu, bao gồm các thông tin về thu nhập và các khoản giảm trừ (nếu có). Lưu ý điền thông tin chính xác để tránh sai sót. Sau khi hoàn thành, nhấn chọn Hoàn thành kê khai và hệ thống sẽ tạo ra tệp XML.

Bước 6: Freelancer nộp tờ khai bằng cách chọn Nộp tờ khai, điền các thông tin theo yêu cầu và nhập Mã kiểm tra để xác nhận. Sau khi nhập mã kiểm tra, nhấn chọn Tiếp tục. Nếu mọi thông tin chính xác, hệ thống sẽ thông báo việc nộp tờ khai thành công.

Bước 7: Sau khi đã nộp tờ khai thành công, Freelancer cần in tờ khai và mang đến cơ quan thuế để hoàn tất thủ tục.