PHÒNG VỆ CHÍNH ĐÁNG LÀM CHẾT NGƯỜI BỊ XỬ LÝ THẾ NÀO?

Theo quy định của pháp luật hiện hành, phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm vì hành động này phù hợp với lợi ích của xã hội, chống lại hành vi xâm phạm các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ. Tuy nhiên, ranh giới giữa phòng vệ chính đáng và vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là khá mong manh. Bài viết dưới đây, Luật Phúc Cầu xin được làm rõ về vấn đề trên:

Căn cứ pháp lý:

– Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) – BLHS .

1. Phòng vệ chính đáng là gì?

Căn cứ theo Khoản 1 Điều 22 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên. Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

Ví dụ: Trường hợp phòng vệ chính đáng như có kẻ đột nhập vào nhà dùng dao tấn công giết bạn để cướp tài sản, bạn không có cách thoát thân và đành phải chống lại làm chết kẻ cướp, thì coi là phòng về chính đáng và không phải là tội phạm.

2. Các điều kiện của phòng vệ chính đáng

Hành vi phòng vệ chính đáng phát sinh khi có hành vi tấn công xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp như tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm,.. của bản thân, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, cơ quan, tổ chức. Hành vi phòng vệ phải nhằm mục đích bảo vệ những quyền và lợi ích hợp pháp nêu trên.

Phòng vệ chính đáng phải gây ra thiệt hại cho chính người đang có hành vi tấn công. Sự chống trả của người phòng vệ nhằm gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe cho người có hành vi tấn công. Bởi vì chỉ có như vậy mới đạt được mục đích của phòng vệ chính đáng là để ngăn chặn một cách tích cực sự tấn công, hạn chế sự thiệt hại dо hành vi tấn công đe dọа gây rа.

Hành vi phòng vệ phải cần thiết đối với hành vi xâm hại. Tức là không có sự chênh lệch quá đáng giữa hành vi phòng vệ với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi xâm hại. Tương xứng không có nghĩa là thiệt hại do người phòng vệ gây ra cho người xâm hại phải ngang bằng hoặc nhỏ hơn thiệt hại do người xâm hại đe dọa gây ra hoặc đã gây ra cho người phòng vệ.

Như vậy, để được xem là phòng vệ chính đáng thì phải đảm bảo 03 điều kiện cụ thể như sau:

– Phải là hành vi vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức.

– Hành vi phòng vệ phải nhằm vàо chính người tấn công, người đаng có hành vi nguy hiểm chо các quаn hệ хã hội được bảо vệ.

– Hành vi phòng vệ phải mang tính cần thiết.

Tuy nhiên, đối với hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại thì đây được xem là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của BLHS.

Ví dụ: Trường hợp có kẻ móc túi. Mặc dù bạn có thể đánh kẻ móc túi để kẻ này dừng hành vi lại, nhưng bạn lại lấy dao đâm vào ngực làm kẻ móc túi chết thì lúc đó đã vượt quá mức cần thiết và không thể coi là phòng vệ chính đáng.

3. Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phạm tội gì?

Như đã phân tích tại mục 1 của bài viết, người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng sẽ bị truy cứu TNHS. Theo đó, đối với hành vi giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng có thể chịu TNHS về một trong hai tội danh sau:

– Tội Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng theo Điều 126 BLHS (bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm; phạm tội đối với 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 02 đến 05 năm).

– Tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội dẫn đến hậu quả chết người theo Khoản 3 Điều 136 BLHS (bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm).

4. Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn do phòng vệ chính đáng có được xem là tình tiết giảm nhẹ không?

Căn cứ quy định Khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015 được sửa đổi bởi khoản 6 Điều 1 Luật Sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017 quy định về các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự như sau:

 Các tình tiết sau đây là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự :

….

c) Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;

… ”

Như vậy, phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng thuộc một trong các trường hợp được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

 

Trên đây là phần tư vấn của Luật Phúc Cầu. Trường hợp trong bản tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong bản tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề, rất mong nhận được phản ánh của quý khách tới địa chỉ luatsu@luatphuccau.com hoặc tổng đài tư vấn trực tuyến 0236.777.3979. Chúng tôi sẵn sàng giải đáp.

Trân trọng./.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Zalo Chat Messenger Hotline 0236 777 3979