ÁN LỆ HÌNH SỰ: 🛑 ÁN LỆ SỐ 30/2020/AL 🛑 Về hành vi cố ý điều khiển Phương tiện giao thông chèn lên bị hại sau khi gây tai nạn

Tai nạn giao thông (TNGT) là một trong những vấn đề thường xuyên xảy ra trong đời sống xã hội. Thực tế cho thấy, có nhiều tài xế sau khi gây ra TNGT cố ý điều khiển xe cán nạn nhân đến chết với tâm lý bồi thường một lần còn hơn phải nuôi suốt đời, nhưng khi xét xử họ lại phủ nhận hành động của mình. Án lệ số 30/2020/AL đã đưa ra hướng xử lý phù hợp trong những trường hợp này. Hãy cùng Luật Phúc Cầu tìm hiểu thông qua bài viết sau đây.

1.Nguồn án lệ

Bản án phúc thẩm số 280/2019/HSPT ngày 16/05/2019 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội về vụ án “Giết người” đối với Bị cáo Phan Đình Q.

2.Khái quát nội dung án lệ

  • Tình huống án lệ:

Sau khi gây ra tai nạn giao thông cho Bị hại, Bị cáo dừng xe xuống kiểm tra thấy bị hại nằm dưới gầm xe ô tô, không xác định được bị hại còn sống hay đã chết, bị cáo tiếp tục điều khiển xe chèn lên người bị hại. Hậu quả là bị hại chết.

  • Giải pháp pháp lý:

Trường hợp này, Bị cáo phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Giết người”.

3.Quy định của pháp luật liên quan đến án lệ

Bộ luật Hình sự 1999 với các điều:

  • Điều 93 – Tội giết người;
  • Điều 202 – Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ.

(tương ứng với các điều 123, 260 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017).

4.Tóm tắt nội dung vụ án

Ngày 31/05/2016, Phan Đình Q (có GPLX hạng C) điều khiển xe ô tô tải (BKS 38C-073.05), đi cùng chiều có em Hoàng Đức P điều khiển xe máy điện (BKS 38MDD1-218.54). Đến Km 584 Quốc lộ 1A thuộc xã T, huyện A thì bất ngờ Q điều khiển xe ô tô chuyển hướng rẽ phải mà không quan sát kỹ, cùng lúc này em Hoàng Đức P cũng vừa đi đến và xảy ra va chạm, xe máy điện của em P bị cuốn vào gầm xe của Q. Lúc này, Q xuống xe kiểm tra thì thấy có một người nằm dưới gầm xe ô tô. Sau Khi thấy em P bị tai nạn nằm ở tư thế bị chèn ở phía trước của hàng bánh sau xe ô tô, Q đứng quan sát được khoảng gần một phút, rồi lên xe cài số 1 để tiếp tục cho xe chạy tiến lên và xe ô tô của Q đè qua đầu nạn nhân, làm cho nạn nhân bị vỡ sọ não và tử vong.

Hành vi phạm tội của Bị cáo Q trước đó được Tòa án nhân dân huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh đã đưa ra xét xử sơ thẩm theo tội danh mà Viện kiểm sát nhân dân huyện Kỳ Anh truy tố về tội “Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ”. Tuy nhiên, qua quá trình thẩm vấn tại phiên Tòa, HĐXX cho rằng Hành vi phạm tội của Q là hành vi “Giết người” nên đã trả hồ sơ cho Viện kiểm sát nhân dân huyện Kỳ Anh, để chuyển hồ sơ lên cấp tỉnh điều tra, truy tố – xét xử. Bên cạnh đó, trong quá trình điều tra vụ án, Hoàng Mạnh H (bố đẻ của nạn nhân Hoàng Đức P), yêu cầu bị cáo phải bồi thường tổng số tiền 199,245 triệu đồng. Gia đình bị cáo Q đã bồi thường được 70 triệu đồng.

Sau khi xét xử sơ thẩm, Ngày 26/11/2018, Bị cáo Phan Đình Q kháng cáo kêu oan, cho rằng Tòa xử bị cáo tội “Giết người” là không đúng tội danh, mà bị cáo chỉ phạm tội “Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ”.

Ngày 30/11/2018, đại diện hợp pháp của Người bị hại kháng cáo với nội dung: đề nghị xử tăng mức hình phạt tù đối với Bị cáo. Ngày 29/11/2018, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong vụ án là Nguyễn Tiến A (bố vợ bị cáo) và Nguyễn Thị D (vợ bị cáo) có đơn kháng cáo: đề nghị xem xét lại việc truy thu 200 triệu đồng mà Tòa án cấp sơ thẩm đã quyết định.

Ngày 17/12/2018, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội có quyết định kháng nghị: đề nghị TAND cấp cao tại Hà Nội áp dụng tình tiết phạm tội “có tính chất côn đồ” quy định pháp luật, xử tăng mức hình phạt tù đối với bị cáo. Tại phiên tòa, Kiểm sát viên lại đề nghị không áp dụng tình tiết côn đồ mà áp dụng tình tiết phạm tội vì “Động cơ đê hèn” và tăng mức hình phạt tù đối với bị cáo.

5.Nội dung án lệ

Nội dung án lệ 30/2020/AL được trích từ đoạn 2, 3, 4, 5 phần Nhận định của Tòa án của Bản án phúc thẩm số 280/2019/HSPT, cụ thể như sau:

“[2] Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy: Trong khi đang điều khiển xe ô tô phát hiện có việc va chạm, xảy ra tai nạn giao thông thì Q đã dừng xe lại để xuống kiểm tra. Khi Q nhìn thấy có một nạn nhân (sau này biết đó là em Hoàng Đức P) đang nằm ở phía trước hàng bánh phía sau xe ô tô về phía bên phải thì Q đã lên xe, điều khiển cho xe ô tô đi thẳng, nên hàng bánh sau xe ô tô của Q đã đè lên đầu, làm em P chết ngay tại chỗ.

[3] Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, như lời khai của người làm chứng gồm: bà Dương Thị H, anh Nguyễn Xuân H, chị Phạm Thị T, anh Hoàng Khánh C; cũng như Sơ đồ hiện trường, Biên bản khám nghiệm tử thi, Kết luận giám định pháp y và đặc biệt là căn cứ vào chính lời khai của bị cáo Q ở giai đoạn ban đầu điều tra vụ án thì thấy:

Trong quá trình điều tra vụ án của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Kỳ Anh, cũng như tại phiên tòa của TAND huyện Kỳ Anh và tại phiên tòa sơ thẩm của TAND tỉnh Hà Tĩnh thì bị cáo đã khai: “Khi xuống kiểm tra thì tôi không chắc chắn nạn nhân đang nằm dưới gầm xe ô tô là còn sống, hay đã chết, vì thực tế lúc đó tôi cũng chưa có căn cứ để xác định được là nạn nhân đã chết, hay còn sống” (Bút lục 75); bị cáo Q còn khai là mặc dù lúc đó bị cáo nhận thức được cho xe tiến lên, hay lùi lại thì cũng đều là rất nguy hiểm, vì nếu lùi xe thì thế nào bánh trước cũng sẽ tiếp tục đè lên người nạn nhân (Bút lục 64, 65, 69).

[4] Lời khai của bị cáo Phan Đình Q còn thể hiện: Khi xuống kiểm tra tôi thấy nạn nhân nằm sát về phía trước của hàng bánh sau xe ô tô, bánh xe ô tô chưa đè hẳn lên đầu người đó, bị cáo mới chỉ nhìn thấy nạn nhân đó nằm bất động về phía trước bánh xe ô tô ở hàng bánh sau phía bên phải (Bút lục 61, 68, 85, 354, 356). Ngoài ra, bị cáo Q còn có nhiều lời khai khác: Mặc dù bị cáo nhận thức được lúc đó cho xe ô tô lùi lại, hay tiến lên thì cũng đều đè qua người nạn nhân và tôi nhận thức được như vậy, nhưng tôi vẫn chấp nhận cứ cho xe đè qua người nạn nhân (Bút lục 58, 61, 64, 65, 69).

[5] Như vậy, mặc dù bị cáo Q kháng cáo cho rằng: Hành vi phạm tội của bị cáo không phạm tội “Giết người ” nhưng Hội đồng xét xử phúc thẩm có đủ căn cứ để khẳng định: Bị cáo Q đã có hành vi phạm tội “Giết người ” như quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm Tòa án nhân dân tỉnh Hà Tĩnh là hoàn toàn có căn cứ pháp luật. Việc bị cáo Q luôn thay đổi lời khai và không nhận đã phạm tội “Giết người ” là chỉ để trốn tránh trách nhiệm hình sự trước pháp luật về tội nặng hơn tội “Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ ”; do đó, Tòa án cấp phúc thẩm không có căn cứ pháp luật để chấp nhận nội dung kháng cáo của bị cáo, mà cần phải giữ nguyên tội danh “Giết người” đối với bị cáo như quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm. Tòa án cấp phúc thẩm khẳng định: bị cáo Q không bị kết án sai tội danh như nội dung đơn kháng cáo của bị cáo và lời khai của bị cáo tại phiên tòa, cũng như bào chữa của luật sư cho bị cáo tại phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm.”

6.Sự cần thiết của việc công bố án lệ

Trước đây, những vụ việc như vậy thường áp dụng quy định về Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ bởi các tài xế phủ nhận hành vi cố ý giết người, hồ sơ vụ án lại thiếu chứng cứ. Xét thấy như vậy chưa thỏa đáng với hành vi vi phạm.

Hướng giải quyết trong Án lệ số 30/2020/AL rất phù hợp với các quy định của pháp luật và tình hình tội phạm thực tế. Việc xác định tội “Giết người” đối với hành vi chèn xe lên nạn nhân sau khi gây tai nạn giao thông có tác dụng rất lớn trong việc răn đe, phòng ngừa tội phạm nhằm bảo vệ tính mạng con người trong tham gia giao thông.

Án lệ này có ý nghĩa rất lớn giúp cơ quan tố tụng các cấp có căn cứ lập luận, chứng cứ để xử lý hành vi mang tính chất đê hèn: Cố ý điều khiển phương tiện giao thông chèn lên bị hại sau khi xảy ra tai nạn giao thông, nhằm ngăn chặn tội ác sau khi gây tai nạn giao thông. Đây cũng sẽ là một lời cảnh báo cho những người tham gia giao thông gây tai nạn và có ý định chèn lên người bị nạn để trốn tránh nghĩa vụ chăm sóc, bồi thường hay vì một lý do nào khác.

7.Trường hợp tương tự áp dụng án lệ

Sau khi Án lệ số 30/2020/AL được công bố, những vụ án có tình huống pháp lý tương tự sẽ được áp dụng Án lệ này để giải quyết, ví dụ như: trường hợp người phạm tội có năng lực trách nhiệm hình sự đầy đủ và đồng thời có hành vi tước đoạt tính mạng của nạn nhân sau khi gây tai nạn, nhận thức được hành vi đó có thể gây tử vong cho người khác mà vẫn thực hiện. Những hành vi đó đáng lên án và phải được xử lý một cách nghiêm minh.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *